De geschiedenis van de Chartreuzenberg, gelegen in het Hageland (Holsbeek/Kessel-Lo), is verbonden met de Kartuizerorde (Chartreuzen) die er vroeger gronden bezat, vandaar de naam, hoewel het gebied zelf nu voornamelijk bekend is om zijn natuur (Chartreuzenbos) en wijnbouw (Domein Chartreuzenberg). Oorspronkelijk was de omgeving heide, later omgezet in landbouw en bebossing, en de bossen (Chartreuzenbos, Lindenbos) zijn nu eigendom van de Vlaamse overheid, geliefd om zijn holle wegen en vergezichten.

Oorsprong van de naam

• Kartuizerconnectie: De naam 'Chartreuzenberg' verwijst naar de Kartuizer monniken (Chartreuzen) die er voor 1796 eigenaar waren, zo blijkt uit historische kaarten zoals die van Vander Maelen en Popp, aldus Onroerend erfgoed.
• Inspiratie uit Frankrijk: De naam doet denken aan het grote Chartreuzen klooster de Neuville (Chartreuse de Neuville) in Frankrijk, gesticht in 1324, al is de link met het Hageland indirect via de orde.
  
  

Huidige en vroegere functies

• Natuurgebied: De bossen, zoals het Chartreuzenbos en het naastgelegen Lindenbos, zijn sinds de late 18e eeuw veranderd van heide naar landbouwgrond en later bebossing, en zijn nu beschermde natuurgebieden, eigendom van de Vlaamse overheid sinds de jaren '90, bekend om hun typische Hagelandse landschap met holle wegen.
• Wijnproductie: Vandaag de dag is de helling vooral bekend om Domein Chartreuzenberg in Holsbeek, een wijndomein dat met succes wijnen produceert op een natuurlijke, onbespoten manier, voortgekomen uit een hobby, zoals beschreven door Straffe Streek.